หลักสูตรการฝึกอบรมการปฏิบัติงานในสถานปฏิบัติการระดับ 3
สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)
ที่มา
สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ในฐานะหน่วยงานกลางที่มีหน้าที่หลักสำคัญในการพัฒนามาตรฐานการวิจัยและระบบการวิจัยของประเทศ ได้ส่งเสริมและสนับสนุนให้มีมาตรฐานและแนวปฏิบัติควบคู่กับการดำเนินงานด้านความปลอดภัย เพื่อพัฒนางานวิจัยให้ได้คุณภาพและเป็นที่ยอมรับในระดับสากล ทั้งนี้ การปฏิบัติงานด้านความปลอดภัยทางชีวภาพให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล หลายหน่วยงานในประเทศไทยที่มีการดำเนินงานเกี่ยวกับเชื้อโรคและเทคโนโลยีชีวภาพสมัยใหม่ ได้มีการจัดตั้งคณะกรรมการควบคุมความปลอดภัยทางชีวภาพ (Institutional Biosafety Committee - IBC) เพื่อกำกับดูแลการดำเนินงานให้เป็นไปตามข้อกำหนดและแนวทางปฏิบัติเพื่อความปลอดภัยทางชีวภาพสำหรับการดำเนินงานด้านเชื้อโรคและเทคโนโลยีชีวภาพสมัยใหม่ของประเทศไทย
ในการนี้ วช. จึงได้จัดทำหลักสูตรการฝึกอบรมการปฏิบัติงานในสถานปฏิบัติการระดับ 3 โดยมีเนื้อหาหลักสูตรตามแนบท้ายประกาศกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เรื่อง การรับรองหน่วยงานหรือองค์กรที่มีหลักสูตรอบรมด้านความปลอดภัยทางชีวภาพและการรักษาความปลอดภัยทางชีวภาพ และตามแนบท้ายประกาศกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เรื่อง การรับรองหน่วยงานหรือองค์กรที่มีหลักสูตรการฝึกอบรมการปฏิบัติงาน ในสถานปฏิบัติการระดับ 3 ลงวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ.2561 เพื่อพัฒนาศักยภาพของนักวิจัยและผู้เกี่ยวข้องในด้านการปฏิบัติงานในสถานปฏิบัติการระดับ 3 (BSL-3) และเสริมสร้างความเข้มแข็งของระบบความปลอดภัยทางชีวภาพและการรักษาความปลอดภัยทางชีวภาพให้กับห้องปฏิบัติการทางการแพทย์และสาธารณสุขของประเทศ รวมถึงเพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการส่งเสริมการขับเคลื่อนมาตรฐานการวิจัยด้านความปลอดภัยทางชีวภาพสู่การยอมรับทั้งในระดับประเทศและในระดับสากลต่อไป
วัตถุประสงค์
1. พัฒนาศักยภาพบุคลากร ที่เกี่ยวข้องกับสถานปฏิบัติการระดับ 3 (Biosafety level3; BSL3) ได้แก่ผู้ดำเนินการ ผู้มีหน้าที่ปฏิบัติการตามพระราชบัญญัติเชื้อโรคและพิษจากสัตว์ พ.ศ. 2558 นักวิจัย คณะกรรมการควบคุมความปลอดภัยทางชีวภาพ รวมถึงผู้สนใจให้มีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับการปฏิบัติงาน และการจัดการด้านความปลอดภัยในสถานปฏิบัติการระดับ 3
2. ส่งเสริมมาตรฐานการวิจัยด้านความปลอดภัยทางชีวภาพ ผลักดันและสนับสนุนการยอมรับมาตรฐานการวิจัยด้านความปลอดภัยทางชีวภาพทั้งในระดับประเทศและสากล เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือและคุณภาพของงานวิจัยในประเทศไทย
3. ผลักดันและสนับสนุนการยอมรับมาตรฐานการวิจัยด้านความปลอดภัยทางชีวภาพทั้งในระดับประเทศและสากล เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือและคุณภาพของงานวิจัยในประเทศไทย ของห้องปฏิบัติการการด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์และสาธารณสุขของประเทศ
4. สนับสนุนการพัฒนาระบบและกลไกการดำเนินงานของคณะกรรมการควบคุมความปลอดภัยทางชีวภาพ ให้เป็นไปตามกฎหมายพระราชบัญญัติเชื้อโรคและพิษจากสัตว์ พ.ศ. 2558
กลุ่มเป้าหมาย
ผู้ดำเนินการและผู้มีหน้าที่ปฏิบัติการตามพระราชบัญญัติเชื้อโรคและพิษจากสัตว์ พ.ศ. 2558 คณะกรรมการควบคุมความปลอดภัยทางชีวภาพ นักวิจัย บุคลากรที่เกี่ยวข้องกับสถานปฏิบัติการระดับ 3 ตลอดจนผู้ที่สนใจ
ระยะเวลาดำเนินการ
หลักสูตรการฝึกอบรมการปฏิบัติงาน ในสถานปฏิบัติการระดับ 3 รวมระยะเวลาการอบรมภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ อย่างน้อย 16 ชั่วโมง
รูปแบบการอบรม
หลักสูตรการฝึกอบรมการปฏิบัติงาน ในสถานปฏิบัติการระดับ 3 มีการจัดอบรมเป็น 2 รูปแบบ ดังนี้
- รูปแบบปกติ
- ภาคทฤษฎีแบบในสถานที่ (onsite)
- ภาคปฏิบัติแบบในสถานที่ (onsite)
- รูปแบบไฮบริด (hybrid)*
- ภาคทฤษฎีแบบออนไลน์ (online)
- ภาคปฏิบัติแบบในสถานที่ (onsite)
หมายเหตุ * การอบรมรูปแบบไฮบริด ภาคทฤษฎีแบบออนไลน์ มีเงื่อนไขเฉพาะดังนี้
-
- ผู้อบรมต้องเคยผ่านการอบรมหลักสูตรดังกล่าวจากหน่วยงานหรือองค์กรที่ได้รับหนังสือรับรองหน่วยงานหรือองค์กรที่มีหลักสูตรการฝึกอบรมการปฏิบัติงาน ในสถานปฏิบัติการระดับ 3 จากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ และ
- ใบประกาศนียบัติการอบรมหลักสูตรการฝึกอบรมการปฏิบัติงาน ในสถานปฏิบัติการระดับ 3 จากหน่วยงานหรือองค์การที่มีหลักสูตรดังกล่าว จากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ของผู้อบรมยังไม่หมดอายุ
- จำนวนผู้อบรมภาคทฤษฎีผ่านระบบออนไลน์ ไม่เกิน 50 คน
เนื้อหาหลักสูตร
ภาคทฤษฎี
| ลำดับ | หัวข้อ | วัตถุประสงค์ | เนื้อหาหลักสูตร | ระยะเวลา |
| 1. |
หลักการด้านความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosafety) และการรักษาความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosecurity)
|
|
|
ภาคบรรยาย 1 ชั่วโมง |
| 2. |
การออกแบบห้องปฎิบัติการและสิ่งอำนวยความสะดวก (Facility design) สถานปฏิบัติการระดับ 3 (Biosafety level 3 laboratory)
|
|
|
ภาคบรรยาย 2 ชั่วโมง ภาคปฏิบัติ 2-3 ชั่วโมง |
| 3. |
การตรวจสอบและการบำรุงรักษาสถานปฏิบัติการระดับ 3 (Inspection and Maintenance of Biosafety level 3 laboratory)
|
เพื่อให้มีความรู้ ความตระหนักเกี่ยวกับการตรวจสอบและการบำรุงรักษาระบบการทำงานของสถานปฏิบัติการระดับ 3 (Biosafety level 3 laboratory)
|
|
ภาคบรรยาย 1 ชั่วโมง |
| 4. |
มาตรฐานการปฏิบัติงานในสถานปฏิบัติการระดับ 3 (Standard practice for Biosafety level 3 laboratory)
|
เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับมาตรฐานการปฏิบัติงานใน สถานปฏิบัติการระดับ 3
|
|
ภาคบรรยาย 2 ชั่วโมง |
| 5. |
อุปกรณ์ปกป้องส่วนบุคคล (Personal Protective Equipment; PPE)
|
เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับอุปกรณ์ปกป้องส่วนบุคคล ประเภท การเลือก การใช้งาน และการจัดการหลังใช้งาน
|
|
ภาคบรรยาย 1 ชั่วโมง ภาคปฏิบัติ 3 ชั่วโมง |
| 6. |
การตอบโต้กรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน (Emergency response)
|
เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับวิธีปฏิบัติและการแก้ปัญหาเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินขณะปฏิบัติงาน ในสถานปฏิบัติการระดับ 3
|
ขั้นตอนวิธีปฏิบัติการตอบโต้ในสถานปฏิบัติการระดับ 3 กรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน ดังนี้
ฝึกปฏิบัติการตอบโต้กรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน โดยจำลองสถานการณ์ ดังนี้
|
ภาคบรรยาย 1 ชั่วโมง ภาคปฏิบัติ 3 ชั่วโมง |
| 6. |
พระราชบัญญัติเชื้อโรคและพิษจากสัตว์กับสถานปฏิบัติการระดับ 3
|
เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจเบื้องต้นเกี่ยวกับพระราชบัญญัติเชื้อโรคและพิษจากสัตว์ที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosafety) และการรักษาความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosecurity) ของประเทศไทย และสามารถนำไปปรับใช้ให้เหมาะกับบริบทของการดำเนินกิจกรรมของสถานปฏิบัติการระดับระดับ 3
|
|
ภาคบรรยาย 1 ชั่วโมง |
